چرا دولت با رفع فیلتر اینستاگرام و تلگرام مخالفت کرد
به گزارش خبرمحور به نقل از سیتنا، ستار هاشمی، دستیار پیشین وزیر ارتباطات، گفت: «استفاده از فیلترشکنها موجب اعتماد کاربران به سرورهای واسط و ایجاد آسیبپذیریهای امنیتی میشود. این امر نهتنها امنیت زیرساختهای ارتباطی را تهدید میکند بلکه بر کیفیت شبکه و کسبوکارهای دیجیتال نیز اثر منفی دارد.»
او تأکید کرد که بسیاری از حملات سایبری اخیر در داخل کشور ریشه در شبکههای آلوده ناشی از فیلترشکنها دارد و این تهدید در حال گسترش است. به گفته هاشمی، بخشی از این آلودگیها بهدلیل دانلود نسخههای غیررسمی از فروشگاههای ناشناس ایجاد میشود که دادههای کاربران را جمعآوری کرده و به سرورهای خارجی منتقل میکنند.
مخالفت شورای عالی فضای مجازی با رفع فیلتر
در هفتههای گذشته، برخی رسانهها از احتمال بازگشایی تلگرام و اینستاگرام خبر داده بودند، اما طبق گزارشها، کمیته رفع فیلتر در شورای عالی فضای مجازی در آخرین جلسه خود با این پیشنهاد مخالفت کرده است.
دلایل این مخالفت، نگرانی از کاهش امکان کنترل پیامرسانهای خارجی و نبود زیرساختهای داخلی کافی برای جایگزینی آنها عنوان شده است.
با این حال، کارشناسان میگویند که ادامه وضعیت فعلی تنها به افزایش استفاده از فیلترشکن و تقویت بازار غیرشفاف آن منجر میشود. آمارها نشان میدهد بیش از ۸۰ درصد کاربران ایرانی از VPN یا پروکسی استفاده میکنند و یکسوم آنها نسخههای پولی را خریداری کردهاند.
اختلاف نظر در دولت و قدرت مافیای فیلترشکن
اختلاف نظر درباره سیاست فیلترینگ حتی به سطح هیئت دولت نیز کشیده شده است. برخی اعضا معتقدند بازگشایی پلتفرمها میتواند به توسعه اقتصاد دیجیتال و بازگشت کاربران ایرانی به شبکههای رسمی کمک کند. اما در مقابل، مخالفان میگویند در شرایط فعلی هرگونه گشایش ممکن است کنترل پیامرسانهای خارجی را دشوارتر کند.
مهرداد لاهوتی، نماینده پیشین مجلس، در گفتوگویی گفته بود: «امروز همه از پیامرسانهای خارجی استفاده میکنند؛ با این تفاوت که مسئولان از نسخههای ویژه و رایگان بهره میبرند، اما مردم باید هزینه خرید فیلترشکن را بپردازند. سود حاصل از این بازار به جیب گروههای سازمانیافتهای میرود که هیچ نظارتی بر فعالیتشان وجود ندارد.»
کارشناسان فناوری معتقدند موضوع فیلترینگ در ایران دیگر صرفاً فنی نیست، بلکه به منافع اقتصادی گروههای خاص گره خورده است.
تجارت میلیاردی در سایه فیلترینگ
بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، بازار فیلترشکن در ایران گردش مالی چند هزار میلیارد تومانی دارد. اگر میانگین ماهانه ۱۵۰ هزار تومان برای هر کاربر در نظر گرفته شود، تنها ۳۰ درصد از کاربران میتوانند گردش مالی بیش از پنج هزار میلیارد تومان در سال ایجاد کنند.
ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی، پیشتر افشا کرده بود که سود حاصل از فروش ویپیان آنقدر بالاست که برخی شرکتهای وابسته به نهادهای بزرگ نیز به فروش غیررسمی آن روی آوردهاند.
به گفته تحلیلگران، بخش عمدهای از این درآمدها از طریق درگاههای واسط و شبکههای غیرقانونی به حساب فروشندگان منتقل میشود و نظارت مالی دقیقی بر آن وجود ندارد.
اپراتورها و افزایش مصرف داده
کارشناسان بازار ارتباطات بر این باورند که استفاده از فیلترشکنها به افزایش مصرف داده منجر میشود. به همین دلیل، برخی اپراتورهای تلفن همراه نیز از این وضعیت منتفع میشوند. برآوردها نشان میدهد ترافیک اینترنت بینالملل در ساعات اوج مصرف بهواسطه فیلترشکنها تا ۳۰ درصد افزایش یافته است.
این وضعیت نهتنها باعث افت کیفیت خدمات اینترنتی و افزایش تاخیر در اتصال میشود، بلکه هزینه نهایی برای کاربران نیز بالا میرود. به بیان دیگر، فیلترینگ هم امنیت سایبری را کاهش داده و هم هزینه ارتباطی مردم را افزایش داده است.
کارشناسان چه میگویند؟
حامد بیدی، کارشناس فناوری اطلاعات و مدیر بستر آنلاین «کارزار»، در گفتوگویی تصریح کرده است: «دولت نه اراده کافی برای رفع فیلتر دارد و نه مسیر درستی برای مذاکره انتخاب کرده است. فروشندگان فیلترشکن یکی از هزاران بازیگر این عرصهاند، اما تصمیمگیر نهایی نیستند. با این حال، فضای چندپاره و نبود شفافیت باعث شده حتی همین بازیگران غیررسمی نیز در برابر هر تغییری مقاومت کنند.»
به گفته بیدی، نبود شفافیت قانونی و تصمیمگیریهای مبهم باعث شده مافیای فیلترشکن قدرت بیشتری پیدا کند. این مافیا از هرگونه بیثباتی سود میبرد و در سایه نبود نظارت رسمی، بازار خود را گسترش میدهد.
جمعبندی
گزارشها نشان میدهد فیلترینگ در ایران تنها یک موضوع فنی نیست، بلکه به شبکهای از منافع اقتصادی و امنیتی گره خورده است. درحالیکه میلیونها کاربر ایرانی برای دسترسی به سرویسهای جهانی هزینه اضافی میپردازند، بازار غیررسمی فیلترشکن به سود میلیاردی رسیده است.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که تصمیمگیران کشور راهکاری شفاف و فراجناحی برای ساماندهی فضای مجازی پیدا نکنند، چرخه فیلتر، فیلترشکن و ناامنی سایبری ادامه خواهد داشت.
هیچ نظر! یکی از اولین.