برنج وارداتی چرا به بازار نمیرسد

با وجود اعلام افزایش ترخیص محموله های برنج و بهبود نسبی روند واردات در ماه های اخیر، بررسی های میدانی از سطح بازار مصرف نشان میدهد که نشانه های وفور کالا و اشباع بازار هنوز به طور ملموس قابل مشاهده نیست. این در حالی است که انتظار میرفت با افزایش عرضه، قیمت ها در بازار برنج تعدیل شده و دست مصرف کننده برای خرید بازتر شود.

فعالان بازار میگویند آنچه در آمارهای رسمی به عنوان افزایش واردات مطرح میشود، هنوز به شکل محسوس به سفره مردم نرسیده و بازار همچنان با کمبود عرضه واقعی مواجه است. این موضوع به ویژه در آستانه ماه رمضان، نگرانی هایی را درباره ثبات قیمت و دسترسی خانوارها به برنج پرمصرف ایجاد کرده است.

اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی

هم زمان با آغاز اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی، این انتظار وجود داشت که عرضه برنج های وارداتی به ویژه انواع هندی و پاکستانی در فروشگاه های زنجیره ای و مراکز عرضه افزایش یابد. برنج هایی که بخش مهمی از سبد مصرفی دهک های متوسط و پایین را تشکیل میدهند و نقش کلیدی در امنیت غذایی دارند.

با این حال، مشاهدات میدانی حاکی از آن است که این اقلام تنها به صورت محدود و اغلب با سهمیه بندی مشخص در برخی فروشگاه ها عرضه میشوند. بسیاری از مصرف کنندگان گزارش میدهند که برای خرید برنج های مشمول کالابرگ با محدودیت تعداد و زمان مواجه هستند و در برخی مناطق اساسا این محصولات به راحتی در دسترس نیست.

این وضعیت باعث شده اجرای کالابرگ الکترونیکی نتواند آن طور که انتظار میرفت، فشار قیمتی بازار برنج را کاهش دهد و همچنان تقاضای انباشته در بازار باقی بماند.

گلایه بنکداران از توزیع ناکافی

بررسی های میدانی همچنین نشان میدهد که بسیاری از بنکداران و عمده فروشان برنج، از عدم توزیع کافی برنج های وارداتی در شبکه عمده فروشی گلایه دارند. به گفته فعالان این بخش، برنج های خارجی پرمصرف از جمله برنج هندی احمد و برخی واریته های پاکستانی، یا به میزان اندک به بازار تزریق میشود یا اساسا به شکل گسترده در اختیار بنکداران قرار نگرفته است.

این کمبود در شبکه عمده فروشی باعث شده بازار از حالت اشباع فاصله داشته باشد و شرایط لازم برای تعدیل محسوس قیمت ها فراهم نشود. در چنین وضعیتی، حتی افزایش ترخیص در گمرکات نیز به تنهایی نمیتواند به کاهش قیمت در سطح خرده فروشی منجر شود.

برخی فعالان بازار معتقدند تمرکز توزیع بر فروشگاه های خاص و سهمیه بندی محدود، مانع از گردش طبیعی کالا در بازار شده و نقش واسطه های رسمی را کمرنگ کرده است.

معوقات ارزی؛ گره اصلی واردات

مجیدرضا خاکی دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران، ریشه اصلی مشکلات بازار را در معوقات ارزی میداند. او با تأکید بر اینکه چالش اصلی همچنان به پرداخت نشدن ارز ترجیحی بازمیگردد، تصریح کرده است که برای محموله هایی که از بهمن ماه سال گذشته ترخیص و به مصرف رسیده اند، تاکنون هیچ پرداختی بابت ارز ترجیحی انجام نشده است.

به گفته وی، حجم این معوقات به حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو رسیده؛ رقمی سنگین که عملا واردکنندگان را بدهکار، بی اعتبار و ناتوان از ادامه فعالیت کرده است. این وضعیت باعث شده توان واردکنندگان برای خرید محموله های جدید از کشورهای مبدأ به شدت کاهش یابد و زنجیره تأمین با اختلال جدی مواجه شود.

خاکی تأکید میکند که علاوه بر پرداخت ارزهای معوق، لازم است سازوکاری طراحی شود که تخصیص ارز برای کالاهای جدید، بلافاصله پس از ورود به گمرکات کشور انجام شود. به گفته او، این اقدام میتواند از رسوب کالا جلوگیری کرده و باعث شود برنج بدون توقف وارد بازار مصرف شود.

در غیر این صورت، حتی اگر ثبت سفارش و ترخیص افزایش یابد، بازار همچنان با کمبود عرضه و نوسان قیمت مواجه خواهد بود.

جمع بندی کوتاه

با وجود افزایش واردات و اجرای کالابرگ، بازار برنج هنوز از وفور فاصله دارد و معوقات ارزی واردکنندگان مهم ترین مانع کاهش قیمت هاست.

منبع: ایسنا