میراث شوم اسرائیل در ۴ ژوئن / از فرشتگان صبرا و شتیلا تا کلاس‌های خونین میناب

به گزارش خبر محور؛ امروز چهارم ژوئن، «روز جهانی کودکان بی‌گناه قربانی خشونت» است. روزی که در تقویم‌ها ثبت شده تا وجدان‌های بیدار را تکان دهد. در تقویم رسمی سازمان ملل متحد تنها یک نام نیست؛ یک کیفرخواست تاریخی است. روزی که برای نخستین بار در سال ۱۹۸۲ و در بحبوحه تهاجم نظامی به جنوب لبنان پایه‌گذاری شد، تصویری از ۵ هزار کودک زیر ۱۵ سال را به یاد می‌آورد که در آتش جاه‌طلبی‌های نظامی جان باختند. امروز، پس از گذشت دهه‌ها از آن تاریخ، بررسی آمارهای رسمی و تکان‌دهنده نشان می‌دهد که ساختار خشونت علیه کودکان از میدان‌های جنگ تا پشت درهای بسته خانه‌ها، نه‌تنها فروکش نکرده، بلکه ابعاد نوظهور و هولناکی به خود گرفته است.

جهان اطفال در محاصره جنگ و آوارگی

بررسی اجمالی جغرافیای آسیب‌پذیری کودکان در سراسر جهان، واقعیت‌های عریانی را پیش چشم جامعه بین‌الملل می‌گذارد.

• بحران هویت مکتوم: سالانه نزدیک به ۴۰ میلیون نوزاد بدون ثبت رسمی متولد می‌شوند؛ این یعنی محرومیت مطلق از نام قانونی، ملیت و چترهای حمایتی دولت‌ها.

• زیست روی زمین‌های مسلح: طفلان در ۸۷ کشور جهان، بر روی بستر خوابی از ۶۰ میلیون مین منفجرنشده زندگی می‌کنند.

• سقوط به زیر خط بقا: بیش از ۱.۲ میلیارد انسان در فقر مطلق (درآمد زیر یک دلار در روز) سر می‌کنند که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دهند. این عامل در کنار بیماری‌های قابل پیشگیری، سالانه جان ۱۰ میلیون کودک زیر ۵ سال را می‌گیرد.

از خشونت‌های فرهنگی شرق آسیا تا آسیب‌های پنهان در اروپا

برخلاف تصور عامه که خشونت را صرفاً در بستر فقر یا جنگ تعریف می‌کند، گزارش‌های میدانی نشان می‌دهند که مدل‌های آسیب‌رسانی به کودکان متناسب با بافت فرهنگی و توسعه‌یافتگی جوامع تغییر شکل می‌دهند.

سایه سنگین ایدز و بودجه‌های ناچیز بین‌المللی

یکی از تاریک‌ترین فصول خشونت غیرمستقیم علیه کودکان، حوزه سلامت و شیوع بیماری‌های واگیر در مناطق درگیر مناقشه است. تا کنون ۴ میلیون کودک بر اثر ابتلا به ایدز جان خود را از دست داده‌اند و ۱۳ میلیون کودک یتیم حاصل این بحران در جوامع توسعه‌نیافته هستند.

خلأ بودجه سرمایه‌گذاری: در حالی که نهادهای بین‌المللی برای مهار این فاجعه نیازمند حداقل ۳ میلیارد دلار بودجه فوری بوده‌اند، کشورهای متمول تنها با پرداخت ۳۰۰ میلیون دلار (ده درصد از بودجه مورد نیاز) به این فراخوان پاسخ داده‌اند؛ این در حالی است که تخصیص تنها ۰.۷ درصد از تولید خالص ملی (GNP) کشورهای در حال توسعه می‌تواند رقمی معادل ۱۰۰ میلیارد دلار را به چرخه حمایتی اطفال تزریق کند.

پیمان‌نامه‌های روی کاغذ؛ بن‌بست کنوانسیون ۱۹۸۹

اگرچه کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۹ به تصویب رسید و به عنوان مقبول‌ترین سند بین‌المللی شناخته شد، اما دو چالش بزرگ بر کارآمدی آن سایه انداخته است.

1. عدم الحاق قدرت‌های بزرگ: ایالات متحده آمریکا در کنار سومالی، تنها اعضایی هستند که از رأی مثبت و پایبندی رسمی به این کنوانسیون سر باز زده‌اند.

2. عدم اجرای پروتکل‌های دوگانه: پروتکل‌های الحاقی منع خرید و فروش و پورنوگرافی کودکان و همچنین ممنوعیت ورود افراد زیر ۱۸ سال به جنگ‌ها، روزانه در کشورهای آفریقایی، خاورمیانه و شرق اروپا (نظیر هشدارهای اخیر یونیسف در جریان درگیری‌های خیابانی اوکراین) به شکل فاحشی نقض می‌شوند.

برآیند تحلیلی داده‌ها نشان می‌دهد که مواجهه با پدیده کودک‌آزاری و خشونت علیه طفلان، نیازمند گذر از «بیانیه‌های تشریفاتی ۴ ژوئن» و روی آوردن به یک سیستم نظارتی قاطع، پیوند قوانین داخلی به پروتکل‌های بین‌المللی و بالا بردن ضریب حساسیت‌های محلی است. هیچ سازوکار دفاعی مؤثر نخواهد بود مگر آنکه جامعه پذیرای این اصل باشد که مسئولیت صیانت از کودک، مرز سنتی خانه را به رسمیت نمی‌شناسد.

از تاریکی قرنطینه‌های خانگی تا شعله‌های جنگ

۴ ژوئن امسال، با یک هم‌زمانی هولناک سراغ ما آمده است؛ درست در روزهایی که بوی باروت جنگ در منطقه پیچیده و دیوارهای خانه‌ها در گوشه و کنار کشور، رازهای مگوی زیادی را در خود پنهان کرده‌اند، داستان دو دختر خردسال سنندجی، وجدان عمومی جامعه را به بند کشیده است.

سنندج؛ وقتی دیوارهای محله حاجی‌آباد زبان گشودند

حادثه‌ای که همین چند روز پیش در محله حاجی‌آباد سنندج رخ داد، آینه تمام‌نمای غربت کودکانِ در معرض خطر است. داستان از جیغ‌های خفه‌شده و ناله‌های ممتدی شروع شد که از تاریکی یک خانه به گوش می‌رسید. همسایه‌ها  همان آخرین حلقه نجات بی‌تفاوت نماندند. با شماره ۱۲۳ تماس گرفتند؛ اورژانس اجتماعی و نیروی انتظامی پشت درهای بسته رسیدند، اما قفل‌ها سنگین‌تر از آن بودند که به راحتی باز شوند.

با حکم فوری قضایی، وقتی در شکسته شد، مأموران با صحنه‌ای مواجه شدند که کلمات از توصیف تلخی آن عاجزند:

دو دختر خردسال (۷ و ۱۵ ساله) در فضای تاریک و نمور سرویس بهداشتی خانه حبس شده بودند؛ با بدنی درهم‌شکسته، صورتی کبود و جراحات متعددی که نشان از ماه‌ها شکنجه مداوم داشت.

پدر بازداشت شد و نامادری به دادسرا احضار؛ کودکان به بیمارستان کوثر منتقل شدند تا جراحات تنشان مداوا شود، اما جراحت روح هفت‌ساله و پانزده‌ساله‌ای که در سرویس بهداشتی خانه زندانی شده بودند، چقدر طول می‌کشد تا التیام یابد؟ سنندج امروز بیدار است و این پرونده حالا یک مطالبه عمومی است؛ مطالبه‌ای برای اینکه قانون حمایت از اطفال، پشت دیوارهای بسته هم نفوذ کند.

کارنامه سرخ اسرائیل در روز جهانی کودکان قربانی خشونت

امروز روز جهانی کودکان معصوم قربانی خشونت» است؛ روزی که تاریخچه آن با باران بمب‌های اسرائیل در جنوب لبنان در سال ۱۹۸۲ گره خورده اما امسال برای ما ایرانی‌ها یک داغ تازه به اسم میناب است.

وقتی از خشونت علیه کودکان حرف می‌زنیم، ذهن‌ها معمولاً به سمت دیوارهای بسته خانه‌ها یا آمارهای کهنه بین‌المللی می‌رود. اما برای اذهان بیدار جامعه ما، خشونت یعنی صبحگاه خونین هرمزگان در جریان جنگی که از ۹ اسفند آغاز شد؛ یعنی لحظه‌ای که جنگنده‌های متجاوز آمریکا و اسرائیل، سقف کلاس‌های درس را بر سر کودکان میناب آوار کردند و ۱۶۸ صندلی را برای همیشه خالی گذاشتند.

شکستن مهر سکوت

کودک‌آزاری در طول تاریخ همواره وجود داشته است؛ از زنده‌به‌گور کردن نوزادان در دوران باستان تا استثمار کودکان در کارخانه‌های تاریک انقلاب صنعتی و حالا شکل‌های مدرن‌تر آن در فضای مجازی و خانه‌های دربسته.

نجات دو دختر سنندجی یک پیروزی انسانی برای شهروندان مسئول آن محله بود اما موفقیت واقعی زمانی رخ می‌دهد که سیستم‌های آموزشی، فرهنگی و قضایی ما پیش از آنکه کار به فریادهای پشت درهای بسته برسد، دست پرمهر حمایتی خود را روی سر کودکانِ در معرض خطر بگذارند.

به عنوان جامعه، همسایه، معلم و شهروند، چشمان و گوش‌های کودکانی هستیم که صدایی ندارند. تلفن سه رقمی ۱۲۳ (اورژانس اجتماعی) نباید در حافظه‌ها خاک بخورد. بی‌تفاوتی، تاریک‌ترین نوع همدستی با ظالم است. بیایید در این روز جهانی، عهد ببندیم که هر جا صدای لرزان یا فریاد خفه‌شده‌ای شنیدیم، دیوارهای سکوت را خراب کنیم؛ چرا که هیچ کودکی نباید برای شنیده شدن، در تاریکی فریاد بزند.

بله | ایتا | روبیکا | سروش پلاس | تلگرام | اینستاگرام | آپارات