بلاتکلیفی گواهینامه موتورسیکلت زنان؛ مجلس و دولت چه تصمیمی خواهند گرفت؟

دیگر نمی‌توان ترافیک سنگین تهران و نیاز روزانه به حمل‌ونقل سریع را انکار کرد. موتورسیکلت برای بسیاری از مردم راهی برای نجات از این معضل است. اما پرسش مهم اینجاست: زنان ایرانی چرا هنوز امکان دریافت گواهینامه موتورسیکلت را ندارند؟

در سال‌های اخیر تعداد زنانی که برای تردد، کار یا حتی فعالیت‌های پیک موتوری به استفاده از موتورسیکلت روی آورده‌اند رو به افزایش بوده است. با این حال، هنوز قانون مشخصی درباره صدور گواهینامه موتور برای زنان تصویب نشده و همین موضوع باعث بروز مشکلات حقوقی و اجتماعی متعدد شده است.

بلاتکلیفی میان قانون و اجرا

پلیس راهور به عنوان مرجع صدور گواهینامه بارها اعلام کرده که تابع قانون است. مسئولان این نهاد تأکید دارند که در صورت تصویب قانون، هیچ مانعی برای صدور گواهینامه موتور برای زنان وجود ندارد. با این حال، از نگاه پلیس، تا زمانی که مصوبه‌ای از مجلس یا دولت ارائه نشود، اقدامی نمی‌تواند صورت گیرد.

در همین حال، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اخیرا گفته است: «صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان منع قانونی ندارد.» این اظهار نظر نشان می‌دهد که اختلاف نظر میان دستگاه‌های اجرایی و تقنینی همچنان وجود دارد و بلاتکلیفی ادامه دارد.

نگاه مجلس؛ نگرانی از «شیوع» موتورسواری زنان

راحله الیاسی، استاد دانشگاه علوم انتظامی امین و حقوقدان، در گفت‌وگو با رسانه‌ها تصریح کرده که مجلس فعلاً با صدور گواهینامه برای زنان مخالفت کرده است. به گفته او، برخی نمایندگان نگرانند که تصویب چنین قانونی باعث «شایع شدن» موتورسواری زنان در سطح جامعه شود و همین موضوع تبعات فرهنگی و اجتماعی داشته باشد.

این استدلال اما از سوی بسیاری از فعالان اجتماعی مورد انتقاد قرار گرفته است. مخالفان می‌گویند تجربه حضور زنان در ورزشگاه‌ها نشان داد که با قانونی شدن یک حق اجتماعی، اتفاق خاصی رخ نمی‌دهد و شور و هیجان اولیه به مرور کاهش پیدا می‌کند.

زیرساخت‌های ناقص؛ مانعی جدی

الیاسی همچنین تأکید می‌کند که حتی برای مردان نیز زیرساخت‌های مناسب موتورسواری فراهم نیست. به گفته او: «موتورسواران در تهران آن‌قدر بی‌قاعده رانندگی می‌کنند که گاهی از کامیون‌ها هم خطرناک‌تر هستند.»

او پیشنهاد می‌دهد که مانند برخی کشورها، مسیرهای اختصاصی برای موتورسیکلت‌ها ایجاد شود یا خیابان‌هایی ویژه برای تردد آن‌ها در نظر گرفته شود. به باور این حقوقدان، بدون ایجاد چنین زیرساخت‌هایی، قانونی شدن موتورسواری زنان نیز با مشکلاتی همراه خواهد شد.

مقایسه بین‌المللی؛ از تهران تا ایتالیا

در بسیاری از کشورها موتورسواری زنان امری عادی و قانونی است. برای مثال، ایتالیا به عنوان کشوری شناخته می‌شود که زنان در آن آزادانه از موتورسیکلت برای تردد استفاده می‌کنند و این امر بخشی از فرهنگ شهری شده است. فعالان حوزه زنان در ایران معتقدند که اگر قوانین و زیرساخت‌های مشابه فراهم شود، در کشور ما نیز می‌توان بدون مشکل این موضوع را مدیریت کرد.

افزایش زنان موتورسوار؛ واقعیتی غیرقابل انکار

آمارها و مشاهدات میدانی نشان می‌دهد تعداد زنان موتورسوار در تهران رو به افزایش است. برخی از آن‌ها برای کار و شغل، مانند پیک موتوری، به این وسیله روی آورده‌اند. برخی دیگر نیز به دلیل صرفه‌جویی در زمان و عبور از ترافیک، موتورسواری را انتخاب کرده‌اند.

حتی مسئله «امنیت اجتماعی» نیز در این روند نقش داشته است. بعضی زنان ترجیح می‌دهند به جای استفاده از تاکسی‌های مسافربری یا اتوبوس‌های شلوغ، خودشان رانندگی کنند تا کمتر در معرض آزار و اذیت قرار بگیرند.

پیامدهای نبود گواهینامه

نبود قانون مشخص برای موتورسواری زنان پیامدهای جدی به همراه داشته است. در صورت بروز تصادف، زنان موتورسوار به دلیل نداشتن گواهینامه نه تنها از پوشش بیمه‌ای برخوردار نمی‌شوند بلکه در فرآیند قضایی نیز با مشکلاتی مواجه خواهند شد.

نمونه‌هایی وجود داشته که زنان موتورسوار در حوادث رانندگی جان خود را از دست داده‌اند و خانواده آن‌ها به دلیل نبود گواهینامه نتوانسته‌اند از مزایای بیمه یا پیگیری حقوقی برخوردار شوند.

آموزش زنان پلیس؛ تناقض آشکار

نکته جالب اینجاست که برخی زنان پلیس در ایران برای انجام وظایف خود آموزش موتورسواری می‌بینند. در یگان‌های ویژه، زنان پلیس با موتورسیکلت آموزش می‌بینند و مهارت‌های لازم را کسب می‌کنند. همین مسئله باعث شده بسیاری از منتقدان بپرسند: اگر زنان پلیس مجاز به موتورسواری هستند، چرا سایر زنان جامعه از این حق محروم‌اند؟

مزایا و معایب تصویب قانون

کارشناسان می‌گویند تصویب قانونی برای صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان می‌تواند آثار مثبتی داشته باشد. از جمله:

• ساماندهی تردد زنان موتورسوار

• کاهش مشکلات حقوقی و بیمه‌ای

• ایجاد اشتغال در حوزه‌هایی مانند پیک موتوری ویژه بانوان

• افزایش امنیت اجتماعی برای زنانی که مجبور به استفاده از وسیله نقلیه شخصی هستند

با این حال، مخالفان همچنان روی مسائل فرهنگی، امنیتی و زیرساختی تأکید می‌کنند و معتقدند جامعه ایران هنوز برای چنین تغییری آماده نیست.

جمع‌بندی

موتورسواری زنان در ایران دیگر یک پدیده نادر نیست، بلکه واقعیتی اجتماعی است. هرچند مجلس و برخی مسئولان با صدور گواهینامه برای زنان مخالفت دارند، اما نیازهای روزمره و رشد روزافزون زنان موتورسوار نشان می‌دهد که بی‌توجهی به این مسئله می‌تواند مشکلات بیشتری ایجاد کند. شاید همان‌طور که سال‌ها پیش گواهینامه پایه یک برای زنان به رسمیت شناخته شد، دیر یا زود صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان نیز اجتناب‌ناپذیر باشد./فرارو